Budżet Obywatelski dla Parku Jakubowo

Stowarzyszenie Nasze Jakubowo aktywnie przystąpiło do projektu Budżet Obywatelski na rok 2014.

Uważamy że jest to szansa dla Naszego Parku na pozyskanie środków finansowych celem modernizacji tego zielonego terenu  dla wszystkich mieszkańców Olsztyna.

Złożyliśmy do urzędu formularz zgłoszeniowy, liczymy że nasz projekt uzyska wasze poparcie i będziemy mogli go zrealizować .

                                                                                                               Zarząd Stowarzyszenia

Formularz zgłoszeniowy propozycji zadania do Olsztyńskiego Budżetu Obywatelskiego na 2014 rok

1. Tytuł zadania

Rewaloryzacja zabytkowego Parku Miejskiego w Jakubowie (Parku Jakubowo)

 Park Jakubowo jest częścią krajobrazu kulturowego miasta oraz dowodem przemian, jakie następowały w Olsztynie na przełomie XIX i XX w.

 Historia parku, zwanego także parkiem Lenza (Lentza), od nazwiska jego głównego inicjatora, sięga połowy XIX w. Wśród mieszkańców Olsztyna, niezwykle popularny w owym czasie stał się niedzielny wypoczynek poza miastem. W związku z tym, władze miejskie postanowiły wytyczyć i zagospodarować miejsce, gdzie olsztynianie mogliby spędzać wolny czas. Na ten cel, wiosną roku 1862, wybrano teren znajdujący się w północnej części miasta, przy trasie na Dobre Miasto.

Początki Parku w Jakubowie powiązane był funkcjonalnie z lasem miejskim, a  po Prowincjonalnej Wystawie Przemysłowej (1910) jego tereny   przekształcono w park miejski – w ramach założeń parkowych powstały pergole, murki oporowe, schody terenowe oraz wodotrysk; wprowadzono też różnorodne formy kwiatowe.

 W roku 1920, na terenie Jakubowej Doliny powstał stadion leśny. Teren na południe od parku, wokół Stawu Browarnego, został zagospodarowany pod koniec lat 30-tych XX w. W roku 1927 nauczyciel Anton Funk zgłosił pomysł ustawienia na terenie parku pomnika plebiscytowego. Uroczystość jego odsłonięcia odbyła się 8 lipca 1928. Przy tej okazji uporządkowano teren, wytyczono ciągi spacerowe z ławeczkami, które pięknie przyozdobiono klombami, rabatami, ozdobnymi krzewami, po zachodniej stronie powstała promenada.

 W okresie powojennym  powstało kilka projektów nowego zagospodarowania i przekształcenia Parku, które nie doczekały się realizacji, natomiast w różnym stopniu (i stylu) okresowo wzbogacano  walory użytkowe Parku, m.in.  poprzez wybudowanie wieży spadochronowej czy toru dla modeli latających na uwięzi. W 1972 r. w miejscu pomnika plebiscytowego ustawiono pomnik Bolesława Marshalla poświęcony bojownikom o wyzwolenie Warmii i Mazur.

 W okresie minionych kilkunastu  lat na teren Parku oraz  w jego najbliższe otoczenie wprowadzono elementy, które negatywnie wpłynęły na historyczną kompozycję i  układ przestrzenny tego obiektu jak nowe korty tenisowe,  ich zaplecze w postaci baraków;  ścianka tenisowa;  parkingi.

 Bezpośrednie otoczenie założenia parkowego Jakubowo, na skutek nieplanowej gospodarki prowadzonej w okresie powojennym, zostało znacznie przekształcone. Wprowadzono szereg elementów dysharmonijnych, które obecnie negatywnie wpływają na walory parku oraz częściowo uniemożliwiają właściwą ekspozycję założenia.

 Dzisiaj zabytkowy Park wymaga przeprowadzenia niezbędnej rewaloryzacji pod nadzorem konserwatora zabytków. Alejki  pokryte są różnorodnymi nawierzchniami (polbruk, stare i nowe płyty, kostka brukowa, asfalt) w znacznym stopniu zniszczonymi. Ścieżki parkowe – kiedyś prawdopodobnie o nawierzchni żwirowej – dziś są  ścieżkami piaszczystymi, a po deszczach traktami błotnymi. Schody, podobnie jak alejki, wykonane z różnych materiałów, w większości są w złym stanie technicznym i od dawna wymagają  remontu. Parkowe skarpy mają liczne wyżłobienia (erozja), którymi po deszczach spływają zanieczyszczenia na alejki i ścieżki. Parkowe nasadzenia kwiatowe są bardzo skromne.

 Park Jakubowo  został wpisany  do rejestru zabytków decyzją nr A-4328 z dnia 25 stycznia 2005 r. 

Granice wpisu do rejestru zabytków parku Jakubowo również odbiegają od granic historycznych założenia. Wpis nastąpił na wniosek właściciela terenu, którym jest Gmina Olsztyn, objął więc wyłącznie obszar stanowiący własność wnioskodawcy. Przy wpisie do rejestru pominięte zostały dwie działki z usytuowanymi na nich nieruchomościami (obecne budynki przy ul. Parkowej 1 oraz Parkowej 3) usytuowane w północnej części parku, które zostały objęte ochroną konserwatorską na podstawie wcześniejszych decyzji wpisujących je do rejestru zabytków. Powierzchnia założenia w granicach wpisu do rejestru zabytków wynosi ok. 10 ha.

1.2.      Rodzaj zgłaszanego zadania  -   ogólnomiejskie

 3. Lokalizacja, miejsce realizacji zadania

 Park miejski Jakubowo usytuowany jest w strefie podmiejskiej północnej części miasta Olsztyn, pośrodku południowego krańca lasu miejskiego, na prawym brzegu rzeki Łyny, po zachodniej stronie Alei Wojska Polskiego, przy szosie wylotowej na północ, prowadzącej w kierunku Dobrego Miasta

Właścicielem Parku jest Gmina Olsztyn, administratorem obecny Zarząd Dróg  Transportu i Zieleni.

 4.Opis zadania

 Celem zadania jest określenie i wykonanie podstawowego i niezbędnego zakresu działań rewaloryzacyjnych na terenie Parku Miejskiego w Jakubowie, których realizacja przyczyni się do podniesienia rangi i znaczenia zabytkowego parku jako przestrzeni publicznej miasta o szczególnych wartościach kulturowych.

 Podstawowe działania dotyczące rewaloryzacji parku będą się koncentrować na jego walorach przyrodniczych, artystycznych i społecznych wydobytych  poprzez:

 a) zachowanie (ochronę) – wszystkie elementy pierwotnej kompozycji przestrzennej parku powinny zostać przeznaczone do zachowania tj. kompozycja, osie, układ dróg, układ wodny, zieleń;

 b) przywracanie (odtwarzanie) -      podstawowe znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania parku ma układ komunikacyjny. Ciągi spacerowe poza zachowanymi strukturami historycznymi wymagają uporządkowania. Zdecydowanie jakość układu komunikacyjnego   negatywnie wpływa na zachowany, historyczny układ komunikacji parkowej.

 System komunikacji pieszej należy uporządkować łącznie ze skarpami, tak aby wprowadzić ujednolicone nawierzchnie  poprzez :

  1. usunięcie współczesnych dysharmonijnych i nieuzasadnionych historycznie nawierzchni w ciągach komunikacyjnych (asfalt, kostka betonowa, płyty betonowe) i wprowadzanie wysokiej jakości nawierzchni przepuszczalnych dróg pieszych, spacerowych o stosunkowo dużym natężeniu ruchu: ścieżki gruntowe ulepszone- szutrowe
  2. wymianę istniejącej nawierzchni z trylinki na nawierzchnię trawiasto – kamienną na istniejącym parkingu,
  3. redukcję nieuzasadnionych ścieżek – skrótów
  4. usunięcie współczesnych dysharmonijnych i nieuzasadnionych historycznie okładzin schodów
  5. pozostawienie  istniejących nawierzchni gruntowych w partii masywów o charakterze leśnym
  6. renowację schodów, pozostałe schody ujednolić pod względem materiałów i wykonać z granitowych bloków;
  7. usunięcie krawężników przy obrzeżach  ścieżek
  8. zabezpieczenie skarp, które obecnie narażają układ komunikacyjny na erozyjne działanie wód deszczowych – poprzez rozwiązania wykorzystujące darń lun darń na bruku.

 W rewaloryzacji należy założyć przywrócenie szaty roślinnej w oparciu o przekazy źródłowe i materiały ikonograficzne dotyczące założenia parkowego Jakubowo oraz w nawiązaniu do poglądów artystycznych panujących w pierwszym trzydziestoleciu XX w. z uwzględnieniem indywidualnych warunków siedliskowych i odrębności regionalnej.

 c) pomnażanie (kreację) przestrzeni funkcyjnych  i wzbogacanie programu użytkowego parku bez naruszania pierwotnych elementów kompozycyjnych

Podniesieniu atrakcyjności (standard funkcyjno-estetyczny, walor jakościowy) i bezpieczeństwa parku jako przestrzeni publicznej mają sprzyjać konkretne działania, w tym przede wszystkim:

  1. zwiększenie dostępności obiektu poprzez:

* dostosowanie go dla osób niepełnosprawnych.

* budowę drugiego parkingu w miejscu istniejącego obecnie parkingu nieformalnego

  1. zwiększenie ilości ławek i koszy na śmieci  o ujednoliconej formie oraz wyposażenie parku w  kosze na odchody zwierząt
  2. wprowadzenie stojaków na rowery
  3. modernizację placu zabaw polegającą na  wprowadzeniu nowych  ciekawych elementów
  4. uzupełnienie miejsc wypoczynku biernego bez naruszenia charakterystycznej struktury przestrzenno-funkcjonalnej (tablice informacyjne o historii Parku, ciekawostki przyrodnicze w parku)
  5. wprowadzenie stolików do gry w szachy bądź zastosowanie szachów parkowych
  6. wprowadzenie uzasadnionych historycznie elementów małej architektury (altany) w miejscu historycznego usytuowania pawilonu muzycznego (północno-wschodnia część parku)
  7. wybór roślin – na rabatach i kwietnikach -  historycznie uzasadnionych i jednocześnie miododajnych (proekologiczne działania związane z przyciąganiem owadów zapylaczy, również stosowanie w takich miejscach tablic  dydaktycznych)
  8. wzbogacenie programu użytkowego, które przyczynić się ma do całorocznego uatrakcyjnienia parku i wzrostu frekwencji odwiedzających, w tym: wprowadzenie oferty sportowo-kulturalnej w powiązaniu z działalnością prowadzoną przez Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych z siedzibą w budynku przy ul. Parkowej 1  (park rzeźb, tymczasowe wystawy plenerowe, lodowisko na dużym stawie, tory saneczkowe; wypożyczalnia nart biegowych).

 Planowane w parku prace mają na celu zapewnienie warunków trwałego zachowania ogrodu. Warunkiem utrzymania walorów zabytkowych po rewaloryzacji będzie stała pielęgnacja i konserwacja parku.

 5.Uzasadnienie zadania 

 O kierunku koncepcji rewaloryzacji zadecydowała wartość parku Jakubowo, stwierdzona na podstawie szczegółowego rozpoznania obiektu poprzez dane historyczne oraz przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami Olsztyna.

 Jak wynika z przeprowadzonej ankiety, Park w Jakubowie od momentu powstania do dnia dzisiejszego nie zmienił swojej funkcji  i nadal  jest miejscem odpoczynku  olsztynian. Ankietowani, świadomi   roli i korzyści jakie im daje prawidłowo kształtowana przestrzeń  dostrzegają jednak potrzebę zmian  w parku. Taka postawa świadczy  o świadomości społeczeństwa, że nie jest ważny aspekt czysto ekonomiczny, doraźny, ale kulturalno-duchowy który daje zysk ponadczasowy. Respondenci dostrzegają przede wszystkim utrudnienia w komunikacji (słaba jakość nawierzchni), poprzez nasadzenia roślin chcą uwidocznić estetykę parku, a wprowadzając nowe elementy, wzbogacić program funkcjonalno-użytkowy.

 Park w Jakubowie ma wartość historyczną jako świadectwo czasów, kiedy powstał, szczególnie z uwagi na zachowane pierwotne elementy; posiada wartość naukową jako przedmiot badań; wartość artystyczną ze względu na walory kompozycyjno – przestrzenne i stale –  a może przede wszystkim – wartość użytkową dzięki przestrzeniom rekreacyjno -wypoczynkowym i miejscom do organizacji imprez kulturalnych, patriotycznych, także festynów.

 Założenie to, jako zachowany obiekt historyczny stanowiący element dziedzictwa kulturowego regionu w wyniku działań rewaloryzacyjnych oraz pod nadzorem i we współpracy z  konserwatorem zabytków będzie wykorzystywany jako przestrzeń aktywności turystycznej, obiekt rekreacyjny, miejsce organizacji wydarzeń kulturalnych.

6. Szacunkowe koszty zadania 

Składowe części zadania

 

Koszt,  zł

I etap (2014)

 

-  wykonanie trwałej nawierzchni szutrowej ścieżek ziemnych wokół Stawu Browarnego z krawężnikami w poziomie ścieżki

-  wykonanie nowej  trwałej nawierzchni  pomiędzy fontanną a pomnikiem

- zwiększenie dostępności parku  dla osób niepełnosprawnych

-  likwidacja „dzikiego parkingu” od strony Al. W.Polskiego

-  naprawa zniszczonych fragmentów nawierzchni asfaltowej ( rejon stawku za CEIK)

-  wymiana/naprawa płyt (alejki) i ujednolicenie ich nawierzchni

-  remont podium dawnej muszli koncertowej

400  000

-  naprawa skarp zniszczonych erozją (wypełnienie ubytków, wzmocnienia skarp, nasadzenia krzewów)

 

-  likwidacja lub adaptacja  przedeptów

-  naprawa i ujednolicenie schodów w parku; stare schody za CE IK do wyczyszczenia

50  000

-  nowe, liczne rabaty kwiatowe,  kwietniki – przy nich  informacje o wysadzonych roślinach (tablice dydaktyczne)

 

-  dosadzenie drzew historycznie uzasadnionych

-   więcej ławek, koszy , również na psie odchody

-  toaleta sezonowa lub w budynku dawnego sanitariatu (adaptacja)

40  000

-  tablice  na wejściach do parku z informacjami o jego historii, ciekawostkach przyrodniczych

10 000

Łącznie

500  000

II etap (2015)

 -  fontanna multimedialna na Stawie Browarnym  z dyszami (gejzery, dysze pieniące, dynamiczne, mgielne, punktowe, palmowe tryskające do 40 m; z punktami świetlnymi w dnie ) wykorzystywana do pokazów z muzyką, projektorami i światłami laserowymi; pokazy dzienne i wieczorne, w sezonie wiosna – lato;

 

-  „muzyczne ławeczki”

4 000 000

 

10 000

 

Łącznie

4010000

 

                                                                      

7.  Kontakt do autorów propozycji zadania.

 Imię i nazwisko, adres zamieszkania Kontakt (e-mail, telefon)
Barbara Olszewska, ul.Pstrowskiego 19/25

baszkao@tlen.pl ;                  790 793 043 Zdzisława Łukaszewska, ul.Kraszewskiego 2B/7      kontakt@naszejakubowo.eu,  698 659 608

8. Dodatkowe załączniki (nieobowiązkowe):

a)  mapa z zaznaczeniem lokalizacji zgłaszanego zadania

plan jakubowo

b)  zdjęcia dotyczące zgłaszanego zadania

fontanny

c)  wyniki ankiety dot. rewaloryzacji Parku

d)  zdjęcia  urządzeń dla dzieci (propozycje)